Ontvlucht je eenzaamheid door Social Media ?!

Facebook, Instagram, Twitter, Snapchat en niet te vergeten WhatsApp, grote kans dat jij op minstens één van deze vormen van social media bent aangesloten. Uit onderzoek [1] blijkt dat  Social Media gebruik in 2016 nog steeds groeit. Enkele belangrijke conclusies zijn

  • Whatsapp en Facebook zijn de grootste platformen op dit moment (2017), met elk bijna 10 miljoen gebruikers.  Facebook groeit met name onder ouderen, daling onder jongeren stabiliseert in 2016;
  • LinkedIn groeit in aantal gebruikers, maar dagelijks gebruik neemt af;
  • YouTube is populair onder alle leeftijdsgroepen. Instagram en Pinterest blijven groeien en zijn met name populair onder jongeren.
  • Met zoveel mogelijkheden om contact met elkaar te hebben, zou het toch niet denkbaar zijn dat mensen nog steeds eenzaam zijn. Echter, andere cijfers [2] wijzen uit dat zo’n 1 miljoen mensen in Nederland zich eenzaam voelen.

Definitie van eenzaamheid

De definitie van eenzaamheid [3] is :  het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties.  Laten we daar eens nader op ingaan. Ten eerste gaat het hier blijkbaar om een subjectieve ervaring. Eenzaamheid is dus een gevoel. Daarbij wordt hier uitgelegd  dat het gaat om een onplezierig, ontoelaatbaar gevoel. Eenzaamheid is dus niet hetzelfde als het meer neutrale ´alleen zijn´.  Het gemis van een bepaalde relaties kun je uitleggen als dat iemand een partner, een vriend of buur mist. Andere type relaties kunnen gewoon in het netwerk aanwezig zijn. Bij dit laatste punt wil ik graag wijzen op het verschil tussen kwantiteit en kwaliteit van relaties. Het gaat vaak niet alleen om hoeveelheid, maar ook om diepgang.

De eenzaamheid van deze tijd lijkt jaarlijks toe te nemen. Onze sociale wereld van nu is heel anders dan die in het verleden was [4].  Zo wordt het ook wel Veel jonge mensen verlaten de regio waar ze zijn opgegroeid voor nieuwe kansen in studie of werk en grote verbintenissen als huwelijk en kinderen krijgen worden steeds meer uitgesteld. Daarbij is de groei van technologie binnen korte tijd gegroeid als nooit tevoren. Technologie als onderdeel van ons dagelijks leven, onze relaties en onze manier van redeneren is niet meer weg te denken. De producten van persoonlijke technologie, internet, smartphones en social media zijn altijd beschikbaar en we hebben ze thuis en overal bij de hand.  Persoonlijke technologie biedt talloze voordelen: Internet is een bron van kennis voor alles wat je wilt weten en op social media kun je interessante contacten maken. Mensen die je nog niet kent, die je regelmatig in het echte leven spreekt of mensen die je uit het oog verloren bent, kun je (weer) bij je leven betrekken. Daarbij zijn de meeste sociale netwerken ook nog eens gratis.  En omdat het zo geweldig is dat we op deze manier met elkaar in contact kunnen zijn, doen we er ook (bijna) met zijn allen aan mee.

Verbondenheid

Hoe ziet jouw ideale netwerk eruit? Heb jij een fijne groep van mensen, familie en vrienden om je heen? Gefeliciteerd! Aangezien je mijn blog aan het lezen bent, is er echter ook een kans dat je behoort tot de groep mensen die jouw netwerk niet zo groot is. Je hebt daar vast wel ideeën over en wellicht heb je sommige wegen bewandeld om je netwerk te vergroten. Misschien ging het je niet eens zozeer om het vergroten van je netwerk, maar meer om het intensiveren van je bestaande contacten. Je wilt graag meer toegang tot de binnenwereld van de ander,  je wilt meer verbinding ervaren met de ander. Toegang hebben tot iemands binnenwereld 4 betekent bekend zijn met elkaars gedachten, gevoelens, overtuigingen, voorkeuren, dagritmes, fantasieën, verhalen en ervaringen. Je weet van elkaar wat je denkt, je voelt elkaar aan.  Jullie binnenwereld is zo dichtbij, dat je vaak al weet wat de ander denkt, voordat het is uitgesproken. Je hebt ‘rechtstreeks’ toegang tot elkaars binnenwereld.

De invloed van social media

Even een sprongetje terug in de tijd . In een inspirerende video  wordt de keerzijde van social media besproken in relatie tot eenzaamheid.   In de tijd van onze verre voorouders, leefden we meestal goed in groepen van 50 tot 150 personen. De groep kon goed functioneren, doordat iedereen elkaar goed en intiem kende en zolang de grootte van de groep beperkt bleef tot een aantal van rond de 150 personen. Uit sociologisch onderzoek blijkt dat we doorgaans niet in staat zijn om meer dan 150 mensen persoonlijk goed te kennen. Dat aantal geldt trouwens nog steeds vandaag de dag. Wanneer de groep zich echter dreigde uit te breiden, kwam de sociale orde in het gedrag. Deze verkruimelde en de groep splitste zich op in twee of meerdere groepen.   De uitvinding van taal, verhalen en roddels heeft ons uiteindelijk niet alleen geholpen vorm te geven aan grotere en sociale groepen. Het heeft  ons tot sociale wezens bij uitstek gemaakt.

De mens in onze Westerse wereld wordt gemeten op persoonlijke prestaties. Er wordt gekeken naar  carrière, rijkdom, welvarendheid , materiële bezittingen en niet te vergeten, een goed zelfbeeld. Door aan deze op uiterlijk gerichte aspecten van het leven prioriteit te geven, verliezen veel mensen hun sociale en familiare banden. Terwijl de sociale verwevenheid in de westerse wereld verzwakt, is het niet verwonderlijk dat een groeiend aantal mensen zich eenzaam voelt.  

Naast dit zelfverwezenlijkingideaal is de invloed van social media onmiskenbaar. In onze moderne wereld leven de meesten van ons in één of meerdere online sociaal netwerken.  Omdat we ons tegelijkertijd gedwongen voelen te presteren en ons sociale leven meer dan ooit van ons vraagt,  ervaren we de druk van tijd. En technologie lijkt ons de oplossing te bieden voor deze druk.

De Social Media mogelijkheden op onze geavanceerde technologische smartphones  zijn ongekend. Ze kunnen ervoor zorgen dat we eenvoudig en optimistisch met iedereen in contact kunnen blijven. Of het nu collega’s zijn, vrienden, kennissen of buren zijn. We raken verslaafd aan de virtuele romantiek. We presenteren onszelf op de juiste manier in de juiste volgorde, met de juiste woorden en bijpassende foto’s of video’s.  Het stelt ons in staat om ons sociale leven effectief te beheersen.

Echter, op een gegeven moment kunnen onze fantasieën over dit mooie voorkomen zijn tol doen eisen.  We verzamelen vrienden als postzegels, we maken nauwelijks onderscheid meer tussen kwantiteit en kwaliteit en we zetten de betekenis van vriendschap en intimiteit om in het uitwisselen van foto’s en chats. We sms’en, mailen en appen op de manier die ons het beste past. We bewerken het en halen weg wat ons niet past. We zijn bezig onszelf te promoten en bouwen uren aan ons profiel. We kiezen onze woorden zorgvuldig en delen de foto’s waarop we het beste naar voren komen. We verwachten meer van onszelf en technologie en steeds minder van elkaar. De paradoxale  situatie ontstaat, waarin we  zeggen veel vrienden te hebben, terwijl we eigenlijk heel eenzaam zijn.

Online netwerken veranderen niet alleen wat we doen, maar ook wie we zijn en hoe we het doen. Het verandert onze verwachtingen van elkaar.  Online netwerken biedt ons drie bijzondere mogelijkheden:

1.       Dat we onze aandacht overal op kunnen vestigen waar we maar willen

2.       Dat we altijd gehoord worden

3.       Dat we nooit meer alleen hoeven te zijn.

Dat derde idee, dat we nooit meer alleen hoeven te zijn,  verandert onze psyche beetje bij beetje. Het vormt eigenlijk een nieuw soort van ‘zijn’. De beste manier om het eigenlijk te beschrijven is  ‘ik deel, dus ik besta’. We gebruiken technologie om onszelf te definiëren, door onze gedachten en gevoelens te delen op een manier die ons het beste lijkt, op het juiste moment,  en soms zelfs  blazen we onze ervaringen op zodat we iets te delen hebben. Technologie zorgt ook dat we in principe alles op eigen houtje kunnen doen. We zijn niet meer echt afhankelijk van elkaar als het aankomt op onze basisbehoeftes, eten, boodschappen doen, ons verplaatsen. We doen het zelf.

 Ook zorgt technologie ervoor dat technologie  je gevoel van inlevingsvermogen behoorlijk in de weg gaat zitten. Heb jij wel eens via app of sms’jes  zogenaamd een rustig gesprek gevoerd, terwijl je heimelijk hartverscheurend huilde of ziedde van woedde? Misschien wilde je je eigen privacy beschermen en niet je ware gezicht laten zien?  Maar is het verbreken van de emotionele verbinding niet vreemd ? Vervaagt daarmee niet de grens tussen ‘samen zijn’ en ‘alleen zijn’.  Emotionele aanwijzingen gaan vaak verloren, wanneer je contact hebt met iemand via een apparaat.

Kortom, technologie bevordert geen direct contact en vermindert onze natuurlijke kansen op verbondenheid.

Als jij op zoek bent naar meer mogelijkheden om meer verbinding met anderen te creëren, daag jezelf dan eens uit om je apparatentijd te verminderen. Hoeveel uur TV kijk je gemiddeld per dag? En hoeveel uur zit je achter de tablet of mobiele telefoon? 

Apparatenbedtijd? Alle apparaten na 9 uur ’s avonds uitschakelen?   

Apparatensabbat? Alle apparaten uitschakelen op een dag in de week?

Apparatenvakantie? Een week lang vrij van technologie?

Er zijn verschillende mogelijkheden. Doe wat goed bij jou past, en denk eens na over de tijd die hiermee vrijkomt, die jij kunt besteden aan het opbouwen van je netwerk.   Wil je me laten weten wat jouw ervaring is? Stuur me een persoonlijk bericht of deel het in onderstaand forum.                                                                                                                               



[1] Nationale Social Media Onderzoek 2016

[2] https://www.eenzaam.nl/beleid-en-eenzaamheid/feiten-en-cijfers (Coalitie Erbij).

[3] De Jong Gierveld J. Eenzaamheid: Een meersporig onderzoek. Deventer: Van Loghum Slaterus, 1984

[4] Asatryam,K. Stap uit je eenzaamheid. Utrecht, uitg. Ankh Hermes, 2016. 

 

Onderwerp: Ontvlucht je eenzaamheid door Social Media ?!

Geen commentaar gevonden.

Nieuw bericht